EV's vaker betrokken bij kwetsbare weggebruikers
Vias pleit voor beter en uniformer waarschuwingsgeluid
Bij 42% van de letselongevallen met elektrische wagens in België was in 2025 een voetganger of fietser betrokken, tegenover 27% voor alle auto's samen. Volgens nieuw onderzoek van Vias institute speelt de beperkte hoorbaarheid bij lage snelheden mogelijk een rol. Vooral de verschillen tussen AVAS-systemen vallen op.
Elektrische en hybridewagens rukken op
Het aandeel elektrische en hybridewagens in België is de voorbije vijf jaar gestegen van 3% naar meer dan 20%. In 2025 was bij 42% van de ongevallen met elektrische wagens een voetganger of fietser betrokken. Voor alle auto-ongevallen samen bedroeg dat aandeel 27%.
Volgens Vias institute betekent dit niet dat het beperkte geluid van elektrische wagens noodzakelijk de oorzaak van al deze ongevallen is. Het kan volgens het instituut wel een rol spelen, omdat elektrische en hybridevoertuigen bij lage snelheden moeilijker op het gehoor waarneembaar en lokaliseerbaar kunnen zijn.
AVAS moet stilte compenseren
Om het beperkte geluid van elektrische voertuigen te compenseren, verplicht de Europese Unie recente elektrische wagens om uitgerust te zijn met een Acoustic Vehicle Alerting System (AVAS). Dat systeem produceert bij lage snelheden een kunstmatig geluid om andere weggebruikers voor het naderende voertuig te waarschuwen.
Vias onderzocht of het lagere geluidsniveau van elektrische en hybridevoertuigen gevolgen kan hebben voor de veiligheid van kwetsbare weggebruikers. Daarbij ging bijzondere aandacht naar blinden en slechtzienden.
Het praktische onderzoek bestond uit twee delen. Eerst werden op een afgesloten circuit geluidsmetingen uitgevoerd bij verschillende voertuigen en manoeuvres. Vervolgens luisterden deelnemers via een koptelefoon naar geluidsfragmenten en moesten ze aangeven wanneer ze een naderende auto hoorden.
Grote verschillen tussen AVAS-systemen
Voor de geluidsmetingen werden vijf voertuigen gebruikt: drie met verbrandingsmotor en twee elektrische. Ze reden onder meer met constante snelheid, vertraagden, versnelden en reden achteruit.
Bij 10 km/u produceerden de auto's met verbrandingsmotor een vergelijkbaar geluidsniveau van ongeveer 55 dB. Bij de twee elektrische wagens met actief AVAS waren daarentegen duidelijke verschillen merkbaar: het ene voertuig produceerde meer geluid dan het andere.
Volgens Vias toont dit aan dat AVAS-systemen onderling sterk kunnen verschillen. Fabrikanten kunnen immers zelf de aard en het geluidsniveau bepalen, zolang de wettelijk voorgeschreven minimumwaarden worden gerespecteerd.
Aan 20 km/u blijft 18% van hybrides onopgemerkt
In het tweede deel van het onderzoek luisterden 70 deelnemers naar opnames van drie voertuigen: een elektrische wagen, een auto met verbrandingsmotor en een hybride. De voertuigen reden met verschillende snelheden voorbij bij een laag, gemiddeld en hoog achtergrondgeluidsniveau.
De helft van de deelnemers was blind of slechtziend. Zij moesten op een knop drukken zodra ze er zeker van waren dat ze een auto hadden waargenomen.
Bij 10 km/u werden hybride- en elektrische wagens vaker niet waargenomen dan auto's met verbrandingsmotor. Vanaf 20 km/u scoorde de hybridewagen het slechtst. Aan die snelheid bleef 18% van de hybridevoertuigen onopgemerkt, tegenover 11% van de auto's met verbrandingsmotor en 7% van de elektrische wagens.
De hybridewagen bleek vooral in rumoerige omgevingen moeilijker waarneembaar. Blinden en slechtzienden hadden bij weinig achtergrondgeluid iets meer moeite dan de controlegroep om voertuigen te detecteren. Bij veel achtergrondgeluid presteerden ze iets beter, mogelijk omdat ze meer geoefend zijn in het onderscheiden van verschillende geluidsbronnen.
Vias vraagt aanpassing van AVAS
Uit het onderzoek blijkt volgens Vias dat voertuigen bij lage snelheden in bepaalde omstandigheden te laat of zelfs helemaal niet worden gehoord. Vooral in stedelijke omgevingen kan dat gevaarlijke situaties veroorzaken voor voetgangers en in het bijzonder voor blinden en slechtzienden.
Vias pleit daarom voor een verdere verbetering van AVAS. Het gebruikte geluid zou meer gestandaardiseerd moeten worden, de minimale geluidsdrempel zou binnen redelijke grenzen verhoogd moeten worden en er zou meer aandacht moeten gaan naar frequenties die voertuigen beter hoorbaar maken.
Vias wil dat AVAS-systemen uniformer en beter hoorbaar worden bij lage snelheden
Een uniformer AVAS-geluid zou er volgens Vias bovendien voor zorgen dat voetgangers een bepaald geluid gemakkelijker leren associëren met een elektrisch voertuig. België zou die kwestie volgens het instituut op Europees niveau kunnen aankaarten.
Ook de Brailleliga pleit voor een harmonisatie van de AVAS-systemen en een verbetering van hun doeltreffendheid. Federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke stelt dat moet worden onderzocht of een beperkte en proportionele aanpassing van de regels kwetsbare weggebruikers beter kan beschermen zonder opnieuw onnodige geluidshinder te veroorzaken.