Verborgen emissies van autobanden
Emissions Analytics test banden op schadelijke uitstoot
Het testen van schadelijke uitstoot van auto's focust sterk op gekende stoffen die op welbepaalde plaatsen voorkomen, zoals de uitlaat. Banden stoten echter veel schadelijke stoffen uit en hebben zo een grote impact op onze gezondheid. Toch is hier nauwelijks aandacht voor. Emissions Analytics zet even de feiten op een rijtje en maant aan om ook banden nauw in de gaten te houden.
De focus bij het testen van emissies ligt steevast op de usual suspects, welgekende chemicaliën die eerder in kleine hoeveelheden en op vaste plaatsen voorkomen. Er wordt allerlei verfijnde apparatuur ingezet om dergelijke metingen uit te voeren en regulatie wordt immer strikter. Dit tot op het punt dat het nog maar weinig extra voordelen oplevert.
Vreemd genoeg ontsnappen banden doorgaans aan onze aandacht. Emissies van bandenslijtage zijn echter alomtegenwoordig en zijn zelfs aanwezig in ons lichaam. De chemische complexiteit van deze uitstoot helpt vaak om dergelijke stoffen te maskeren en minder vatbaar voor analyse te maken. Emission Analytics stelt dan ook voor om snel het geweer van schouder te veranderen en bandenemissies in het vizier te nemen.
Recent peer-reviewed wetenschappelijk onderzoek schat dat de gemiddelde volwassene zo'n 11,8 nanogram per kilogram lichaamsgewicht aan 6PPD en 6PPD-quinone uitstoot in urine per dag. Deze stoffen zijn berucht geworden door Amerikaans onderzoek dat de chemicaliën linkte aan massasterfte bij zalm en recent ook forel. 6PPD is een bewaarmiddel dat aanwezig is in bijna alle banden en weinig andere producten. Deze stof vormt 6PPD-quinone wanneer het reageert met zuurstof in de lucht, en het is dit product dat verantwoordelijk is voor de dode vissen. Het lijkt er nu op dat we effectief bandenemissies dagelijks uitplassen.
Emissions Analytics test al enige jaren op dergelijke uitstoot van banden, kijkend naar slijtage in realistische situaties. Op dit moment stoot een voertuig met nieuwe banden 67 mg/km uit, een hoeveelheid die ongeveer gehalveerd wordt naar het einde van de levensduur van de band toe. Met andere woorden, de massa van fijne deeltjes gegenereerd door bandenslijtage is bijna 2.000 keer groter dan die komend van de uitlaat van voertuigen met moderne verbrandingsmotoren (ICE).
Bovendien wijzen tests erop dat bandenemissies met zo'n 21% toenemen per extra 500 kg aan voertuigmassa, wat ongeveer overeenkomt met een grote batterij. Voor sommigen is dit een sterk argument tegen de zwaardere BEV's, die duidelijk niet zero-emissie zijn. Het punt is echter niet zozeer dat BEV's minder ecologisch zijn dan gedacht, maar wel dat alle uitstoot van banden vele malen hoger ligt dan die van de uitlaat van ICE's. Ter volledigheid: banden- en uitlaatemissies van oude dieselvoertuigen zonder roetfilter of met beschadigde roetfilter komen vrijwel overeen.
Bandenemissies zijn dus zeker niet uitsluitend een probleem van BEV's. Er is namelijk een trend naar zwaardere SUV's met verbrandingsmotoren, wat evenzeer voor problemen zorgt. Uit het testen van meer dan 300 types banden blijkt bovendien dat banden specifiek ontworpen om het grotere gewicht en koppel van BEV's aan te kunnen, doorgaans minder schadelijke stoffen bevatten. De hogere mate van slijtage wordt dus gecompenseerd door een meer ecologische samenstelling van de band. Het resultaat is uiteraard dat deze speciale banden duurder zijn en dat wanneer deze vervangen worden door standaardexemplaren, de uitstoot vrij dramatisch wordt.
De laatste schattingen wijzen erop dat 's werelds 1,5 miljard auto's ongeveer 6 miljoen ton aan bandenmateriaal uitstoten op jaarbasis, wat overeenkomt met zo'n 4 kg per auto per jaar. Er wordt vaak gesteld dat dit helemaal niet zo problematisch is, aangezien de vrijgekomen deeltjes groter zijn en dus vast komen te zitten in rioleringen of de grond naast de weg. Dit is echter verre van zeker. Zo wordt het filtraat van rioleringen en grond in veel landen terug verkocht aan boeren om als meststof te gebruiken. Op deze manier komen de schadelijke stoffen toch in ons voedsel en drinkwater terecht.
Het lijkt er bovendien op dat ongeveer 10% van alle deeltjes afkomstig van banden in de lucht terechtkomt. Het gaat dan vooral over fijne stofdeeltjes. Toch komt een aanzienlijk deel van de uitstoot op het land terecht. Recent onderzoek bekeek de mate waarin kroppen sla dergelijke emissies opnemen. Hieruit bleek dat 6PPD en 6PPD-quinone - naast andere deeltjes - makkelijk werden geabsorbeerd door de sla via de wortels en zo naar de bladeren werden vervoerd. De meerderheid van de schadelijke stoffen wordt vrijgegeven bij het terechtkomen in de bodem en het in contact komen met grondwater.
Het is dus een hele uitdaging om zowel de oorspronkelijke deeltjes als de daaruit voortkomende chemicaliën en hun effecten te doorgronden. Dit is echter wel noodzakelijk als we doeltreffend willen reguleren. Emissions Analytics is alvast druk bezig met het testen en uiteenzetten van de chemische samenstelling van en potentiële schade door bandenslijtage. De database telt nu ook meer dan honderd bandenmodellen van de Amerikaanse markt, naast de vele honderden Europese stalen. De resultaten tonen alleszins aan dat banden erg complex en verfijnd zijn qua samenstelling. Deze complexiteit helpt ons dus niet om het werkelijke probleem te herkennen en aan te pakken.
Uit gedetailleerd chromatografisch en spectrometrisch onderzoek van Emissions Analytics blijkt dat er verschillende toxische stoffen vrijkomen bij bandenslijtage, waaronder stoffen die voor irritatie van de huid, ogen en longen zorgen. Opvallend is dat ondanks de verschillende delen van een band - met elk hun eigen functies en karakteristieken - de gedetecteerde stoffen grotendeels dezelfde zijn over het gehele object genomen. Het is nu mogelijk om gemeenschappelijke en specifieke stoffen te meten en te traceren, wat ons kan helpen om hun impact beter in te schatten en ze dus beter te reguleren.