Volledig emissieloos wagenpark nog ver weg
Er moet nog veel gebeuren om te voldoen aan de ambitie van een volledig emissieloze vloot personenauto's in 2050. Om beleidsmaatregelen te ondersteunen, heeft TNO voor het Nederlandse ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onderzocht welke aspecten belangrijk zijn voor verschillende groepen potentiële kopers van een tweedehands elektrische auto (EV). Er is gekeken naar de kenmerken en voorkeuren van 1.512 respondenten, het keuzegedrag voor verschillende soorten voertuigen (elektrisch of anders), en de onderlinge afhankelijkheid van de verschillende aspecten die van belang zijn bij de aankoop van een tweedehandsauto.
De occasionmarkt voor elektrische voertuigen (EV's) ontwikkelt zich momenteel snel. In 2023 was 2,2% van de auto's op de totale particuliere markt een volledig elektrische auto, in vergelijking met 1,5% in 2022, wat een groei van 50% betekent.
Keuzegedrag
In de steekproef zijn 1.512 respondenten opgenomen die in de komende vijf jaar de aankoop of lease van een tweedehandsauto overwegen. Uit de analyse blijkt:
- 48% van alle gemaakte keuzes in het experiment waren voor een elektrisch voertuig (EV).
- Steeds meer mensen hebben ervaring met het besturen van een elektrische auto (26% in 2020 versus 40% in 2023). Mensen met ervaring kiezen vaker voor EV. Ook mensen die inschatten voldoende kennis te hebben over EV, kiezen vaker voor EV.
- Een elektrische auto wordt door de meeste respondenten (59%) als haalbaar beschouwd. Veel mensen hechten bij hun keuze waarde aan de ervaring of het advies van anderen.
- De aankoopprijs, actieradius en kilometerstand waren het meest doorslaggevend bij de keuzes (samen 76% bepalend bij de keuzes).
In de analyse zijn door middel van een zogenoemde 'latent class analysis' vijf groepen kopers samengesteld, die soortgelijk gedrag vertonen in hun keuzes:
- De EV-pionier: een groep die in 95% van de keuzes voor EV kiest (15% groot).
- De volger: kiest in 87% van de keuzes voor EV (12% groot).
- De prijsbewuste: kiest in 61% van de keuzes voor EV (14% groot).
- De zekerheidszoeker: kiest in 44% van de keuzes voor EV (33% groot).
- De fossiele rijder: kiest in 3% van de keuzes voor EV (27% groot).
Voor al deze groepen is gekeken naar welke keuzes zij maken, wat voor hen belangrijk is bij die keuzes, en hoe de keuzes veranderen wanneer bijvoorbeeld de prijs daalt of de actieradius groter wordt.
Effecten op de markt van EV
Om een inschatting te kunnen maken van de markt, is er gekeken naar scenario's waarbij de vloot van tweedehandsauto's kan evolueren en welke groei in het kiezen voor EV hiervoor nodig is.
De meest positieve scenario's zouden kunnen leiden tot een aandeel van 70% EV in de tweedehandsvloot in 2040. In de praktijk zullen deze gecombineerde scenario's uitzonderlijk zijn. Ook moet de barrière tussen wat mensen zeggen te kiezen en wat ze daadwerkelijk doen, sneller worden verminderd.
Om een golf naar zoveel mogelijk emissieloze auto's te creëren, is het belangrijk om de groepen "Volgers", "Prijsbewusten" en de "Zekerheidszoekers" (samen ~60% van de respondenten) bij het proces te betrekken. Een lagere aanschafprijs en hogere brandstofprijzen zijn voor hen zeer bepalend in hun keuzes.
Ook meer aandacht voor perceptie en onderliggende waarden, zoals 'vertrouwen' en 'zekerheid', kan helpen. Bijvoorbeeld door de snel groeiende voordelen van EV's te benadrukken, zoals de toenemende actieradius en het feit dat je met steeds meer EV's ook een aanhanger of caravan kunt trekken.
Verder kan het betrekken en goed informeren van verkopers over EV, en mensen de kans geven om tijdens proefritten of vervangend vervoer kennis te maken met EV, helpen om samen ervaring op te doen en een actueel beeld van EV op te bouwen.
