DEKRA zet 102 jaar oude stoomauto onder druk
Stanley Steamer krijgt tweejaarlijkse keteltest
Alternatieve aandrijving is allesbehalve nieuw. Dat bewijst een 102 jaar oude Stanley Steamer 750 B, die onlangs door DEKRA aan een bijzondere veiligheidscontrole werd onderworpen. De Amerikaanse oldtimer uit 1924 rijdt op stoom en werkt met een keteldruk van ongeveer 42 bar. Om de veiligheid van de installatie te controleren, voeren drukdeskundigen van DEKRA om de twee jaar een sterkteproef uit waarbij de druk tot ruim boven 60 bar wordt opgevoerd.
Wie vandaag aan alternatieve aandrijvingen denkt, komt al snel bij elektrische auto's of waterstof terecht. Meer dan een eeuw geleden experimenteerden autofabrikanten echter al met heel andere oplossingen. Een bijzonder voorbeeld daarvan is de Stanley Steamer 750 B uit 1924 van de Duitse verzamelaar Jörg Pühler.
De Stanley Motor Carriage Company uit Newton in de Amerikaanse staat Massachusetts bouwde tussen 1898 en 1924 meer dan 10.000 stoomauto's. Het exemplaar van Pühler is naar verluidt het op drie na laatste voertuig dat de fabriek verliet. De wagen werd in de jaren 60 voor het eerst gerestaureerd in de Verenigde Staten, kwam in 2010 naar Engeland en werd in 2017 door Pühler gekocht.
Water, kerosine en 42 bar
De aandrijftechniek wijkt fundamenteel af van die van een klassieke verbrandingsmotor. In de ketel wordt 40 tot 50 liter water met behulp van een kerosinebrander verhit. De daarbij ontstane stoom wordt onder hoge druk via schuiven naar de twee cilinders van de stoommachine bij de achteras geleid. Daar brengt de stoom de zuigers in beweging.
"De bedrijfsdruk in de ketel bedraagt ongeveer 42 bar", legt Franziska Ellinghaus, drukdeskundige bij DEKRA in Heilbronn, uit. Ter vergelijking: een autoband wordt doorgaans tot ongeveer 2 à 3 bar opgepompt.
Precies die hoge druk maakt een specifieke veiligheidscontrole noodzakelijk. Naast de gebruikelijke Duitse periodieke voertuigkeuring moet de stoomketel afzonderlijk worden geïnspecteerd. Daarbij staan niet de gebruikelijke voertuigcomponenten zoals remmen, wielen of verlichting centraal, maar de ketel en de bijbehorende componenten.
Testdruk van ruim 60 bar
In de zomer van 2026 voerden Ellinghaus en haar collega Alexander Czech de tweejaarlijkse sterkteproef op de ketel uit. Vooraf had eigenaar Pühler de brander verwijderd, zodat de DEKRA-deskundigen de onderzijde van de ketel en de rookgaspijpen beter konden bereiken.
Tijdens de proef wordt de druk met behulp van een drukpomp opgevoerd tot ruim boven 60 bar. Die voorgeschreven testdruk moet gedurende een halfuur worden aangehouden om de integriteit van het systeem te controleren.
Zodra de vereiste druk is bereikt, begint het eigenlijke inspectiewerk. De deskundige houdt de manometer in de gaten en controleert tegelijkertijd de ketel, leidingen en verbindingen. Een dalende druk kan immers wijzen op een lek. Ook de kleinste waterdruppels of parelvorming kunnen een aanwijzing zijn dat ergens water ontsnapt.
Ook verwarmingsspiraal onder de loep
Bijzondere aandacht gaat naar de onderzijde van de ketel, waar zich de verwarmingsspiraal en rookgaspijpen bevinden. De buizen zijn opgesteld binnen een cirkel met een diameter van ongeveer 75 cm en zorgen er tijdens het rijden voor dat het water wordt verhit en verdampt.
Ook daar controleert DEKRA nauwkeurig op lekkage. Daarnaast kijkt Ellinghaus naar mogelijke afzettingen die zouden kunnen loskomen.
De sterkteproef duurt in totaal ongeveer een uur. Bij deze Stanley Steamer bleef de manometer stabiel en bleven de leidingen, verbindingen en onderzijde van de ketel droog. De installatie doorstond de test dus zonder problemen.
Vier jaar restauratiewerk
Dat resultaat is ook voor eigenaar Jörg Pühler belangrijk. Na de aankoop in Engeland demonteerde hij de Stanley Steamer volledig en besteedde hij in totaal vier jaar aan de restauratie.
Een geschikte deskundige vinden om de bijzondere drukinstallatie te keuren, bleek vervolgens niet vanzelfsprekend. Volgens Pühler konden veel partijen weinig beginnen met een stoomketel in een auto die met een bedrijfsdruk van meer dan 40 bar werkt. Via een kennis kwam hij uiteindelijk bij DEKRA in Heilbronn terecht.
De huidige stoomketel is overigens niet meer het exemplaar uit 1924. Hij werd in 2013 in Engeland volgens de originele tekeningen opnieuw vervaardigd en vervangt sindsdien de oorspronkelijke ketel.
Met de geslaagde sterkteproef heeft DEKRA bevestigd dat de drukinstallatie opnieuw aan de Duitse keuringsvereisten voldoet. Daarmee kan een bijzonder stukje autotechniek uit de begindagen van de automobiel ook na 102 jaar veilig onder stoom blijven.