Amerikaans initiatief ondermijnt Europese batterijproductie
Investeren in de VS wordt steeds aantrekkelijker
Meer dan twee derde (68%) van de lithium-ionbatterijproductie gepland in Europa loopt het risico om te worden vertraagd, verminderd of zelfs volledig geannuleerd. Dit blijkt uit nieuwe analyses gepresenteerd door Transport & Environment (T&E). Tesla in Berlijn, Northvolt in Noord-Duitsland en Italvolt nabij Turijn zijn de projecten die het grootste gevaar lopen, aangezien deze bedrijven ernstig overwegen om in de VS te investeren. T&E pleit dan ook voor Europese financiële steun om de batterijproductie op te schalen en in het algemeen te faciliteren om zo de aantrekkelijke Amerikaanse subsidies te counteren.
Stijgende vraag
Of elektrische wagens nu echt zo goed zijn voor het klimaat, is een debat op zich. Het staat echter wel vast dat het Europese wagenpark steeds meer elektrisch zal worden en dat de vraag naar batterijen dus sterk zal toenemen. Ook in de VS neemt de elektrificatie toe en zet men via subsidies sterk in op batterijproductie. Er staan dus heel wat jobs op het spel en deze industrie heeft het potentieel om een belangrijke economische pijler te worden. Voor zij die vooral met het milieu inzitten, is het zaak om zoveel mogelijk batterijen in het beter gereguleerde Europa te produceren.
Het gaat in totaal om een batterijproductiecapaciteit van zo'n 18 miljoen elektrische wagens, ongeveer 1,2 TWh, die op het spel staat. Dergelijke expansie is noodzakelijk om aan de Europese vraag naar batterijen tegen 2030 te voldoen en om kostelijke importen te vermijden. T&E analyseerde de aangekondigde grote fabrieken in Europa en hun status qua financiën, vergunningen, locaties en banden met de VS. Hieruit blijkt dus dat heel wat initiatieven op de wip zitten tussen Europa en Amerika, waardoor extra argumenten nodig zijn om de productie in ons continent te houden.
Onzekere initiatieven
Duitsland, Hongarije, Spanje, Italië en het VK zitten in de meest precaire situatie: bij veranderende plannen kunnen zij heel wat productiecapaciteit verliezen. Zo is er de gigafabriek in Berlijn van Tesla, waar er grote volumes op het punt staan vertraging op te lopen nu het bedrijf heeft aangekondigd om de productie van cellen vooral in de VS te laten plaatsvinden. Hierbij wil Tesla gebruikmaken van de Inflation Reduction Act, wat dergelijke productie aantrekkelijker moet maken.
Ook de gigafabriek van Northvolt in Heide (Duitsland) is verre van een zekere zaak: het bedrijf heeft nog maar gedeeltelijk de nodige financiering binnen en constructie is nog niet begonnen. De CEO van Northvolt heeft in oktober 2022 ook laten weten dat de fabriek misschien vertraging zal oplopen om expansie in de VS prioriteit te kunnen geven.
Italvolt, wiens CEO ook het gefaalde Britishvolt heeft opgericht, staat mogelijk eenzelfde lot te wachten. Het project zou mogelijk financiering verliezen ten voordele van haar Californische zuster, Statevolt. Projecten in Servië en Spanje van InoBat roepen eveneens vragen op, zeker nu een samenwerking met een Amerikaanse partner in Indiana is aangekondigd.
Heel wat goede bedoelingen dus, maar slechts weinig projecten die met zekerheid een bloeiende toekomst hebben in Europa. Recente Amerikaanse initiatieven hebben al veel bedrijven kunnen verleiden en het valt te verwachten dat dit aantal alleen maar zal toenemen indien er niets verandert op Europees niveau.
Maatregelen
Europa's globale aandeel in nieuwe investeringen in lithium-ionbatterijproductie is sterk gedaald: van 41% in 2021 tot slechts 2% in 2022, volgens BloombergNEF. Investeringen in China en de VS, daarentegen, blijven toenemen en zoals gezegd lonken heel wat bedrijven naar expansie in de VS. Volgens T&E zorgen de beperkte middelen van bedrijven om op te schalen en de schaarste aan grondstoffen voor een soort zero-sum game wat batterijproductie betreft. Met andere woorden: het is twijfelachtig of een uitgebreide batterijproductie gelijktijdig in Europa en de VS kan plaatsvinden.
T&E roept dus op tot Europese maatregelen. Meer concreet wordt er gevraagd om initiatieven die de Amerikaanse Inflation Reduction Act kunnen counteren op het vlak van focus, eenvoud en zichtbaarheid. Een centraal fonds, toegankelijk voor alle lidstaten, zou kunnen dienen om batterijwaardeketens voorrang te geven, net als renewables en smart grids. Er is nood aan een meer robuust industrieel beleid om de EU slagkrachtig te maken. Dit beleid moet gefocust zijn op het opschalen van productie en moet duurzame projecten belonen.
Op 14 maart komt de Europese Commissie met de Net Zero Industrial Act, als deel van het antwoord op de Amerikaanse subsidies en belastingvoordelen. T&E vraagt om duidelijke productiedoelen, belastingvoordelen en beurzen om de Europese batterijproductie op te schalen en toch de Europese standaarden inzake milieu te bewaren.
Dit laatste aspect belooft een heikel punt te worden: productie is op dit moment niet alleen voordeliger, maar ook veel eenvoudiger en minder gereguleerd in de VS. Indien we echt die jobs in Europa willen houden, zullen enkele ecologische toegevingen mogelijk onvermijdelijk blijken.