Auto blijft favoriet voor woon-werkverkeer
Federale enquête toont duidelijke mobiliteitstrends
De federale enquête woon-werkverkeer brengt al twintig jaar systematisch in kaart hoe werknemers zich tussen hun woning en hun werkplaats verplaatsen. De databank geldt vandaag als een belangrijke referentie voor beleidsmakers, onderzoekers en mobiliteitsprofessionals. De resultaten van de editie 2024-2025 tonen duidelijke evoluties in het Belgische mobiliteitsgedrag: het fietsgebruik groeit sterk, het openbaar vervoer blijft stabiel en het autogebruik daalt licht, al blijft de wagen veruit het dominante vervoermiddel in het woon-werkverkeer.
Fietsgebruik meer dan verdubbeld
De meest opvallende trend is de sterke groei van de fiets in het woon-werkverkeer. In België steeg het modale aandeel van de fiets van 7,8% in 2005 naar 16,5% in 2024. Daarmee is het fietsgebruik in twee decennia meer dan verdubbeld.
Tegelijk blijft het aandeel van het openbaar vervoer relatief stabiel. Het gemotoriseerde privévervoer vertoont daarentegen een geleidelijke daling. Het aandeel van de wagen daalde in twintig jaar tijd met 8 procentpunt, van 66,8% naar 61,4%. Ondanks die daling blijft de auto wel het meest gebruikte vervoermiddel voor woon-werkverplaatsingen.
Steden stimuleren duurzame mobiliteit
De enquête toont ook duidelijke verschillen tussen stedelijke en niet-stedelijke gebieden. In steden zijn duurzame vervoerswijzen zoals openbaar vervoer en actieve mobiliteit aanzienlijk sterker vertegenwoordigd.
In Belgische steden gebruikt gemiddeld 27% van de werknemers het openbaar vervoer om naar het werk te gaan. Dat hangt nauw samen met de betere bereikbaarheid van bus, tram en trein in stedelijke omgevingen.
Ook het fietsgebruik groeit sneller in steden. In Vlaanderen bedraagt het aandeel fietsers in stedelijke gebieden inmiddels 27%, tegenover 22% buiten de steden. In 2005 lag dat aandeel nog gelijk op 12%.
Afstand en bereikbaarheid bepalen vervoerskeuze
Volgens de studie zijn de toegankelijkheid van het openbaar vervoer en de afstand tussen woon- en werkplaats de belangrijkste factoren die de keuze van vervoermiddel beïnvloeden.
In regio’s waar het openbaar vervoer moeilijk bereikbaar is, wordt het nauwelijks gebruikt. De wagen blijft daardoor dominant in alle afstandscategorieën. Vooral bij trajecten tussen 15 en 30 kilometer bereikt het autogebruik een piek van ongeveer 75%.
Voor kortere afstanden onder 15 kilometer spelen actieve vervoerswijzen zoals fietsen en stappen een grotere rol. Naarmate de afstand toeneemt, wint het spoorvervoer aan belang. Voor trajecten van meer dan 30 kilometer bedraagt het aandeel van de trein ongeveer 34%.
Werkgevers investeren meer in mobiliteitsmaatregelen
Werkgevers hebben de voorbije twintig jaar steeds meer maatregelen ingevoerd om duurzame mobiliteit te stimuleren. Fietsvergoedingen, veilige fietsenstallingen, douches en kleedruimtes maken steeds vaker deel uit van het mobiliteitsbeleid van ondernemingen.
Daarnaast blijven ook instrumenten zoals de bedrijfswagen en telewerk belangrijke elementen in het mobiliteitsbeleid van bedrijven.
Telewerk vermindert verplaatsingen gedeeltelijk
Een structurele verandering in het woon-werkverkeer is de opkomst van hybride werkvormen. Werknemers combineren steeds vaker werkdagen op kantoor met telewerk.
In 2024 bood 63% van de vestigingen de mogelijkheid tot telewerk aan. Ongeveer 37% van de werknemers die deelnamen aan de enquête maakt daar effectief gebruik van. Daardoor kan naar schatting ongeveer 13% van de woon-werkverplaatsingen worden vermeden.
Toch blijft het effect op het autogebruik relatief beperkt. Ondanks de invoering van telewerk en de sterke groei van het aantal werknemers in de voorbije twintig jaar, daalde het aantal wagens dat voor woon-werkverkeer wordt gebruikt slechts licht, met ongeveer 4,5%.
Volgens federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke bevestigen de resultaten wel een positieve evolutie: "Deze enquête bevestigt een duidelijke dynamiek. Het aandeel van de fiets is in twintig jaar tijd verdubbeld. Met het plan Be Cyclist 2.0 willen we nog verder gaan en tegen 2040 22% van de verplaatsingen en 10% van de afgelegde kilometers per fiets realiseren."
