Factcheck: zorgen leasewagens voor een vergroening van de vloot?
VITO/EnergyVille onderzoekt de aannames
Er zijn nog nooit zoveel nieuwe leasewagens ingeschreven in België als in 2023. De lease- en automobielsector juicht dit toe, want volgens hen wijst dit op een verjonging en dus bijgevolg ook vergroening van het wagenpark. In één adem zou dit zelfs leiden tot een vergroening van de tweedehandsmarkt. Maar is dit wel zo? Deze twee stellingen werden onderzocht door VITO/EnergyVille in opdracht van de drie gewesten en VMM.
2023: het recordjaar voor leasewagens
In vergelijking met andere Europese landen heeft België een heel jong wagenpark. Eind 2022 deden slechts drie andere lidstaten het beter wat betreft het aandeel van jonge auto’s in de vloot. Deze sterke stijging van het aantal nieuwe voertuigen is met name toe te wijzen aan een ongeziene groei van het aandeel nieuwe leasewagens. Zo werden in 2023 voor het eerst meer nieuwe lease- dan privéwagens ingeschreven, waardoor 4 op de 10 nieuwe voertuigen een leasewagen was.
In 2021 werd een hervorming doorgevoerd inzake de aftrekbaarheid van bedrijfswagens met als doel het aandeel bedrijfswagens te verduurzamen. Volgens minister Van Peteghem was dit de ideale hefboom om tot een versnelde vergroening van het Belgische wagenpark te komen: “Bedrijfswagens rijden gemiddeld meer dan privéwagens en komen later voornamelijk op de tweedehandsmarkt terecht.” VITO/EnergyVille ging op onderzoek uit om deze twee stellingen te staven.
“Het leasewagenpark is de afgelopen jaren vergroend”
De eerste stelling onderzoekt of leasewagens de vloot van nieuwe personenwagens vergroent. Om dit te staven, ging VITO/EnergyVille aan de slag met hun eigen ontwikkelde Ecoscores. Deze milieu-indicator houdt rekening met zowel de uitlaatemissies, als met de milieubelasting tijdens de productie en distributie van de brandstof. Hoe hoger de Ecoscore (tussen 0 en 100), hoe milieuvriendelijker de nieuw ingeschreven of tweedehandsauto is.
Uit deze cijfers bleek dat nieuwe leasewagens van 2008 tot en met 2021 steevast een veel lagere gemiddelde Ecoscore hadden dan nieuwe privéwagens. Dit is grotendeels toe te schrijven aan het hoge aandeel dieselauto's binnen het leasewagenpark. Sinds 2022 keerde deze trend, waarbij leasewagens in 2023 voor het eerst een hogere gemiddelde Ecoscore hadden (77,2) dan privéwagens (73,1). Deze groei is te danken aan de stijgende populariteit van plug-inhybride- en elektrische leasewagens.
De oorzaak van de toenemende populariteit van (PH)EV’s is niet ver te zoeken. Deze wagens zijn namelijk al een aantal jaar fiscaal veel interessanter door de verhoogde aftrekbaarheid. De gevolgen van de laatste wijziging in 2023 beginnen nog maar net met mondjesmaat zichtbaar te worden. De verwachting is dan ook dat de echte vruchten pas in de loop van 2024 geplukt kunnen worden, waardoor de elektrificatie van de leasewagenmarkt nog zal versnellen.
Hoewel het aandeel elektrische leasewagens (28,2%) ver boven het aandeel elektrische privéwagens (5,4%) uitsteekt, is er toch een keerzijde aan de medaille. Dankzij hun grote en zware batterijen is het gemiddelde gewicht van (PH)EV’s namelijk een pak hoger dan dat van hun conventionele tegenhangers. De productie van die zware wagens heeft bijgevolg ook een zekere impact op het milieu. Bovendien zijn dergelijke zwaardere wagens nadeliger voor de verkeersveiligheid.
Er kan dus geconcludeerd worden dat nieuwe leasewagens minder vervuilend waren dan privéwagens in 2023, maar dat was wel pas voor het eerst het geval. De vergroening van de aftrekbaarheidsregels missen hun doel dus niet en de verwachting is dat dit effect de komende jaren nog verder zal toenemen.
“Leasewagens zijn vooral wagens die later op de tweedehandsmarkt terechtkomen en zo privéwagens worden”
De tweede stelling checkt of leasewagens hun weg vinden naar de tweedehandsmarkt en op die manier de vergroening van het gehele Belgische wagenpark zouden versnellen. In 2023 zijn iets meer dan 680.000 tweedehandswagens ingeschreven. Dit aantal is steevast hoger dan het aantal nieuwe inschrijvingen. 9 op de 10 voertuigen worden hierbij ingeschreven als privéwagen.
Sinds 2013 houdt VITO/EnergyVille gedetailleerde gegevens bij over leasewagens. Een nadere analyse van deze cijfers toont aan dat na 5 jaar de helft van het aantal leasewagens uit het Belgisch wagenpark verdwijnt. Na 8 jaar blijft nog maar een kwart van de oorspronkelijke leasewagens in de Belgische markt over, vooral in handen van particuliere eigenaars. Na 10 jaar is dit slechts een vijfde. Van een langdurige vergroening van het Belgische wagenpark is er dus niet echt sprake.
Er worden jaarlijks méér occasies uit het buitenland geïmporteerd dan er leasewagens een tweede leven vinden binnen België. Ter vergelijking: van de privéwagens rijdt na 8 jaar nog steeds drie kwart rond op Belgische wegen. Meer inzetten op een vergroening van de nieuwe privéwagens heeft dus een groter potentieel voor de verduurzaming van het wagenpark. Een andere optie is ervoor zorgen dat leasewagens wel binnen België blijven en een tweede leven krijgen.
Binnen de markt van tweedehands elektrische leasewagens is er voorlopig een gelijkaardige trend aan de gang. Ook hier zien we na 5 jaar de helft verdwijnen van de Belgische markt. Bovendien vinden minder elektrische leasewagens hun weg naar de tweedehands privémarkt (10% versus 23% bij leasewagens met een verbrandingsmotor). Het merendeel van de elektrische leasewagens is nog niet einde contract, dus wellicht is het nog te vroeg om daar uitspraken over te doen.
